zondag 29 mei 2016

Over winddichtheid en ventilatie

Luchtdicht

Plakband op de naden
Huh? Plak jij alles luchtdicht met plakband?

Mensen reageren verbaasd of stellen resoluut dat ze toch echt liever frisse lucht hebben dan alles helemaal dicht geplakt. Waarom verwerk ik honderden meters plakband in het Hennephuis om het wind- en luchtdicht te krijgen?

In deze blog leg ik uit hoe we dat in het Hennephuis doen, en waarom.

Mensen die het maar niets vinden om alles zo dicht te maken hebben wel een punt (al zeggen ze dat nooit zo): de ventilatiesystemen in veel woningen werken zo slecht dat als de wind niet flink door alle gaten en kieren zou blazen het in huis knap muf kan worden.

Gered door tocht

In een vorige blog heb ik uitgelegd dat een huis volgens de bouwnormen zodanig veel 'mag' tochten (en dat ook doen) dat je de ventilatie net zo goed uit kunt zetten. Dirk Jan Karsten van Luchtdichtshop.nl onderstreepte dat recentelijk ook nog eens in zijn blog.  (een beetje technischer).

Nu staan die ventilatoren meestal niet echt uit, maar ze functioneren wel slecht en dat komt ongeveer op hetzelfde neer. Gelukkig maar dus, dat je woning flink doorgeblazen wordt, dan hou je het tenminste fris binnen.

Waarom die systemen overigens zo slecht functioneren komt onder meer doordat lucht de weg van de minste weerstand kiest. Dus zet je in een kamer een raam open en ook de deur naar de overloop, dan wordt alle lucht via die kamer aangezogen en niets meer via de overige kamers. Er is zogenaamde 'onbalans'. Verder zijn roosters vies en maken mensen de ventilatiekieren onder de binnendeuren dicht, maar dat terzijde.

Isoleren met stilstaande lucht

Als je de muren en het dak beter gaat isoleren dan heeft dat op dit moment eigenlijk geen zin meer als je niet ook de tocht door het huis aanpakt. Dat begint met winddicht bouwen.

Isoleren doe je met stilstaande lucht. Er zit alleen maar isolatiemateriaal in de muur om te zorgen dat de lucht in die muur stil blijft staan. Maar wat nu als de wind door de spouwmuur en je dak waait? Dat kan het meeste isolatiemateriaal niet aan: de wind waait er doorheen en er omheen. Daarom plakken we alles winddicht.

Winddichtheid van het Hennephuis

Meer plakband op meer naden.
Kalkhennepmuren zoals in het Hennephuis zijn van nature winddicht want ze zijn massief. Bij de aansluitingen met de kozijnen komt plakband. Dat is een relatief eenvoudige volledig dichte gevel.

Het dak is een 'traditioneel' prefabdak met vlas er in in plaats van het veelgebruikte glaswol. Dat is een erg bewerkelijke constructie om winddicht te krijgen. Ik heb er tien rollen van 40 meter plakband in verwerkt, en evenzovele dagen als een haas op het dak doorgebracht.

Ik heb er bokkepoten aan overgehouden, maar nu waait de wind niet meer door het dak en blijft de isolatie haar werk doen.

Maar hoe zit dat nu met de frisse lucht binnen?

Uitdagingen met ventilatie

Het is essentieel dat het ventilatiesysteem goed functioneert want er is geen tocht meer die die taak overneemt. Dat betekent dat we geen vuile roosters willen, geen dichtgestopte ventilatiekieren onder de deuren en geen open ramen of deuren...  eh, dat laatste niet dus!

Vaak worden er uitgekiende high-tech ventilatiesystemen geïnstalleerd, maar ik hou het liever simpel. Ik wil niet nadenken over onderhoud en gewoon ramen open kunnen doen waar en wanneer ik dat wil. Geen huis met gebruiksaanwijzing.

Ventilatie in het Hennephuis

In het Hennephuis hebben we het als volgt opgelost.

  1. Elke ruimte heeft tenminste één raam wat op een kierstand gezet kan worden en wat helemaal open kan. Geen roosters die vies kunnen worden. 
  2. Elke ruimte heeft een tweede ventilatieopening, niet onder de deur door maar via geluidgedempte spleten boven de deur.
  3. Elke ruimte heeft een derde ventilatieopening via een buis naar een centrale ventilator.

Natuurlijke en vraaggestuurde ventilatie

Naar elke ruimte een buis.
De ramen en de spleten in de deuren zorgen, samen met de wind, voor het leeuwendeel van de ventilatie, het jaar rond. De bewoners zijn ten alle tijden vrij om alle ramen te sluiten. Dan vindt de ventilatie plaats via de buizen en de deurspleten.  Achter deze buizen zit een vraaggestuurd systeem wat regeert op koolzuurgas (CO2), waterdamp (H2O) en vieze luchtjes (VOC) en gaat dus alleen werken als dat nodig is.

Dit systeem is niet afhankelijk van een bepaalde balans tussen de luchtstromen en kan dus ook niet verstoord worden door ramen of deuren open of dicht te doen. Elke ruimte is afzonderlijk geventileerd, meestal natuurlijk, maar als het moet via een ventilator.

De problemen met vieze roosters zijn opgelost, want er zijn geen roosters. Ventilatiekieren onder de deuren hebben we ook niet, dus die kunnen ook niet dicht gaat zitten door te dik tapijt of zo.

Naar elke ruimte een buis leggen leek eerst een enorme uitdaging, maar nu ik er mee bezig ben valt het wel mee. Ik heb zelfs een enorme hoeveelheid buis over.

Overigens is het vinden van een ventilator die eenvoudig genoeg is pas gelukt toen ik in Belgïe ging kijken naar Renson. De Nederlandse fabrikanten richten zich meer op de aannemers die bouwbesluitconform bouwen het belangrijkst vinden en minder op de eindgebruikers die gezonde lucht willen.

Dampopen

En hoe zit dat nu met dampopen bouwen? Daarvoor is deze blog nu te lang geworden dus dat komt een volgende keer, vóór de Thematour Dampopen Bouwen!

Tot de volgende blog!

1 opmerking:

  1. Interessant verhaal. Ik vraag me nu af of ik het wel goed heb gedaan. Ik heb een traditionele rieten kap. Dit betekent van buiten naar binnen riet, luchtspouw en afwerking. Ik heb het onlangs als volgt geisoleerd van buiten naar binnen riet, luchtspouw, isovlas wol, gipsplaten (deze worden binnenkort gestuced om het geheel luchtdicht te maken).
    Op deze manier heb ik een ademend dak, maar ik vraag me af of het voldoende isoleert, omdat de lucht in de luchtspouw natuurlijk niet stilstaat ivm afvoeren van vocht in de rieten kap. Overigens heb ik deze manier van de site van Isovlas.
    Wat is jouw mening?

    BeantwoordenVerwijderen